Sporazum o izmjeni i pristupanju Centralnoevropskom sporazumu o slobodnoj trgovini – CEFTA 2006 stupio je na snagu, za Bosnu i Hercegovinu, 22. novembra 2007. godine, nakon što je Predsjedništvo Bosne i Hercegoivine, na 4. sjednici, održanoj 25. septembra 2007. godine, donijelo Odluku o ratifikaciji istog. Bosna i Hercegovina je 19. decembra 2006. godine, sa još osam zemalja (Republika Albanija, Bugarska, Republika Hrvatska, Republika Makedonija, Republika Moldavija, Republika Crna Gora, Rumunija, Republika Srbija i UNMIK/Kosovou skladu sa Rezolucijom 1244 Savjeta bezbejdnsoti Ujedinjenih nacija) postala članica CEFTA 2006, prvog jedinstvenog multilateralnog Sporazuma o slobodnoj trgovini u Jugoistočnoj Evropi. Bugarska i Rumunija su 01. januara 2007. godine postale članice Evropske Unije i samim tim izašle iz CEFTA-e. Takođe, Hrvatska je svojim pristupsnjem EU, 1.7.2013. godine, izašla iz CEFTA-e.

Novi CEFTA 2006 sporazum zamjenio je i unaprijedio mrežu od 32 bilateralna sporazuma o slobodnoj trgovini. On predstavlja multilateralni sporazum o slobodnoj trgovini u regionalnom smislu, ali i pripremu za dalje euroatlanske integracije cijelog regiona. Takođe, obezbjeđuje pojednostavljenje i harmonizaciju uslova trgovine u regionu koji važi za sve potpisnice, a potencijalnim stranim investitorima stvara respektabilno, relativno stabilno, predvidivo i atraktivno poslovno okruženje. Ovaj sporazum trebao bi olakšati i ubrzati učlanjenje Bosne i Hercegovine (Republike Srpske) u Evropsku uniju (EU) i Svjetsku trgovinsku organizaciju (STO).

Sporazum CEFTA definiše opšte obaveze koje se odnose na trgovinu svom robom. Opšte pravilo Sporazuma je ukidanje kvanitativnih ograničenja, carina i drugih dadžbina na izvoz i uvoz robe u trgovini među zemljama u Regionu, te onemogućava uvođenje novih (dodatnih) ograničenja. Stupanjem na snagu Sporazuma, kvantitativna ograničenja, carinske i druge dadžbine fiskalne prirode na izvoz i uvoz se neće povećavati, tj. primjenjivaće se nivo liberalizacije predviđen bilateralnim sporazumima, s tim da se do kraja 2010. godine trebala dostići puna liberalizacija. Sporazumom su određene: tehničke barijere u trgovini, kao i nove oblasti koje nisu bile tretirane bilateranlnim sporazumom o slobodnoj trgovini (trgovina uslugama, investiciona ulaganja, javne nabavke, zaštita prava intelektualne svojine i arbitraža u slučaju spora). Takođe, definisana su i operativna pravila o porijeklu robe, saradnja cariske administracije, pravila konkurencije, kao i pravila o zaštiti.

Glavni ciljevi Sporazuma su: zamjena i unapređenje postojećih bilateralnih sporazuma; poboljšanje i stvaranje uslova za dalje podsticanje ulaganja; širenje trgovine robama i uslugama, te unapređenje ulaganja kroz pravična, jasna, stabilna i predvidiva pravila; ukidanje barijera i poremećaja u trgovini, te olakšanje kretanja roba u tranzitu i prekograničnog kretanja roba i usluga između potpisnica; osiguranje pravičnih uslova konkurencije i postepeno otvaranje tržišta javnih nabavki;osiguranje odgovarajuće zaštite prava intelektualnog vlasništva u skladu sa međunarodnim standardima; osiguranje efikasne procedure za provođenje i primjenu Sporazuma; poboljšanje trgovinskih odnosa sa tržištima trećih zemalja.

Najvažnije prednosti CEFTA sporazuma, u odnosu na ranije bilateralne sporazume, koje su od posebnog interesa za privredu su:

  • Regionalna saradnja, a posebno ekonomska, kao važan preduslov za približavanje zemalja zapadnog balkana Evropskoj uniji;
  • Dijagonalna kumulacija proijekla roba (za razliku od bilateralnih sporazuma, koji su dozvoljavali samo bilateralnu kumulaciju);
  • Liberalizacija trgovine uslugama;
  • Izjednačavanje uslova za investiranje prema Svetskoj trgovinskoj organitaciji (STO) i obezbjeđivanje jednakog tretmana domaćih i investitora iz Regiona;
  • Otvaranje tržišta javnih nabavki i jednak tretman domaćih i dobavljača iz zemalja u Regionu;
  • Obezbjeđenje zaštite prava intelektualne svojine u skladu sa međunarodnim standardima;
  • Pojednostavljenje ugovornih odnosa i poboljšan mehanizam za riješavanje sporova do kojih dolazi u toku primjene Sporazuma;
  • Otklanjanje tehničkih barijera u trgovini;
  • Transparentnost – obaveza objavljivanja svakog propisa koji utiče na pitanja obuhvaćena Sporazumom, uspostava kontakt tačaka za dobijanje svih potrebnih informacija.

Sve relevantne i praktične informacije, potrebne za saradnju sa potpisnicama sporazuma o slobodnoj trgovini CEFTA 2006, mogu se naći na CEFTA trgovinskom portalu, koji su pokrenule potpisnice Sporazuma CEFTA 2006.

Cilj Portala je da skrati vrijeme i smanji troškove preduzeća u prikupljanju informacija koje su potrebne pri realizaciji uvoza i/ili izvoza u okviru CEFTA Sporazuma, kao i da poveća transparentnost trgovinskih procedura. Pored toga portal uključuje obrazloženje svake faze trgovinskih procedura kao i on-line listu relevantnih dokumenata koji su potrebni kompanijama prilikom uvoza ili izvoza roba i to na svim službenim jezicima zemalja potpisnica CEFTA Sporazuma,  kao i na engleskom jeziku.

Dragana Kokot Gambiroža

+387 51 215 784

+387 51 215 565

Miroslav Minić

+387 51 222 991

+387 51 215 565