Stanari: Ispunjavanjem kriterijuma do unapređenja lokalne administracije

Početna 9 Aktuelnosti 9 Stanari: Ispunjavanjem kriterijuma do unapređenja lokalne administracije

11.07.2023.

Privredna komora Republike Srpske, u saradnji sa  NALED-om (Nacionalnom alijansom za lokalni ekonomski razvoj, Srbija), i regionalnom BFC SEE (Business Friendly Certification) mrežom već deset godina provodi Program sertifikacije jednica lokalne samouprave za povoljno poslovno okruženje u jugoistočnoj Evropi – BFC SEE.

BFC SEE je regionalni program za unapređenje konkurentnosti lokalnih samouprava koji se provodi u Republici Srbiji, Hrvatskoj, Sjevernoj Makedoniji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini (Posebno u FBiH, posebno u Republici Srpskoj).

U cilju  realizacije ovog projekta u Republici Srpskoj uspostavljena је i Mreža za povoljno poslovno okruženje RS koju čine Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS, Ministarstvo privrede i preduzetništva RS,  Savez opština i gradova RS i Privredna komora RS. Privredna komora RS je,  prema Sporazumu, tehnički sekretarijat Mreže i akreditovana je institucija za realizaciju Programa sertifikacije za povoljno poslovno okruženje u Republici Srpskoj.

BFC SEE je u kratkom roku postao pečat kvaliteta i široko priznat pokazatelj efikasne lokalne administracije i povoljne investicione klime u jugoistočnoj Evropi. Zato je i  Fajnenšel Times  uvrstio gotovo 40% sertifikovanih opština i gradova na listu najboljih investicionih destinacija u Evropi.

Do sada je na regionalnom nivou sertifikovano više od  60 jedinica lokalne samouprave, a u Republici Srpskoj 16 (Banja Luka, Bijeljina, Prijedor, Gradiška, Doboj, Teslić, Laktaši, Novi Grad, Brod, Prnjavor, Кotor Varoš, Zvornik, Trebinje, Modriča, Srbac, Stanari).

Sertifikacija  gradova i opština podrazumijeva ispunjavanje, veoma zahtjevnih, 10 kriterijuma, i više od 60 podkriterijuma za unapređenje kvaliteta usluga i informacija koje jedinice lokalne samouprave pružaju privrednicima i stranim investitorima.

Učešćem u programu BFC SEE, jedinice lokalne samouprave su investitorima pružile različite pogodnosti pri investiranju što značajno olakšava ulaganje i početak uspješnog poslovanja :

  • jasne i transparentne procedure kad je u pitanju rad sa investitorima,
  • efikasan sistem za izdavanje građevinskih dozvola,
  • uspostavljena odgovarajuća poslovna infrastruktura i pouzdane komunalne usluge,
  • obezbjeđena  radna snaga,
  • obezbjeđene olakšice za investicije u smislu smanjenja naknada i taksi,
  • podrška razvoju preduzetništva,
  • postojanje planskih dokumenata (Strategije lokalnog razvoja, Planovi infrastrukturnog razvoja).

U 2023. godini Opštine Srbac i Stanari, ispunile su kriterijume Programa seritifikacije gradova i opština sa povoljnim poslovnim okruženjem u jugoistočnoj Evropi, u skladu sa standardom BFC SEE. Odlukom Regionalnog savjeta Opština, stekle su pravo na korišćenje naziva „Povoljno poslovno okruženje – Business Friendly Municipality“ i pravo korišćenja i isticanja zaštićenog znaka sertifikacije u naredne tri godine.

Kratak osvrt  na nedavno uspješno završenu sertifikaciju opštine Stanari, prema BFC SEE standardu, dao je načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić.

  1. Koliko je teško bilo realizovati zahtjeve za dobijanje ovog sertifikata i šta Vam je predstavljalo najveći izazov?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Usvajanje zahtjeva BFC standarda i dobijanje sertifikata za našu jedinicu lokalne samouprave bio je težak i izazovan proces. Prvenstveno zbog toga što se radi o najmlađoj opštini u Republici Srpskoj i činjenici da je opštinska uprava još u fazi uhodavanja u pogledu podizanja nivoa rada. Kroz realizaciju ovih zahtjeva osnovni cilj nam je bio podizanje nivoa rada opštinske uprave na viši nivo i uvođenje novih standarda u postupanju javne uprave, te novi oblici komunikacije sa poslovnom zajednicom i stvaranje povoljnog poslovnog ambijenta. Svaki od zahtjeva je bio izazov za našu opštinu jer smo bili na jako niskom nivou u pogledu ispunjenosti uslova.

Kao primjer, neveo bih obavezu strateškog planiranja gdje se se traži redovno praćenje realizacije planova i strategije, pa tako po prvi put su sačinjeni izvještaji o planu kapitalnih ulaganja, o programu podsticaja poljoprivredne proizvodnje itd.

Zatim uspostavljanje službe za lokalni ekonomski razvoj zadužena za lokalni ekonomski razvoj – KLER, koja svakodnevno održava kontakte sa privredom, ima sve neophodne informacije bitne za poslovanje, učestvuje u planiranju i nadgleda sprovođenje projekata, a što do sada nije bio slučaj u našoj lokalnoj zajednici.

Privredni savjet je novina u radu opštinske uprave jer na neposredan način povezuje privredu i upravu. Kroz sjednice koje se održavaju kvartalno i sami privrednici postaju svjesni novog pozicioniranja u radu i donošenju odluka lokalne zajednice. Rad našeg privrednog savjeta odvijao se kroz 4 sjednice gdje su članovi imali informacije i mogli da daju mišljenje o važnim dokumentima kao što je budžet, takse i naknade, podsticaji u privredi/poljoprivredi, prostorno-planska dokumentacija itd, cijene komunalnih usluga itd.

Takođe, opština je upotpunila i objedinila informacije neophodne privredi i građanima u sistemu usluga za dobijanje građevinske dozvole.

Opština Stanari prvi put ima ekonomski profil zajednice sa svim bazama podataka za investitore, gdje se, pored ponude lokacija i poslovnog prostora koje nudi opština, mogu naći i poslovni prostori u privatnom vlasništvu, zatim niz značajnih podataka važnih za odluku investitora da dođe u našu opštinu. Posebno smo ponosni na poslovnu zonu „Termoelektrana“ Dragalovci u kojoj već posluju dva investitora koja drže u zakupu 3 hale u kojima se odvija proces rada.

Smatramo da su aktivnosti za promociju ulaganja i kvaliteta poslovnog ambijenta prikazale

najveću razliku između naše opštine prije procesa sticanja BFC sertifikata i sad kada smo ispunili i dobili pomenuti sertifikat. Novina je internet prezentacija koja se odnosi na uslove poslovanja, investicione potencijale u lokalnoj ekonomiji, podršku privredi, promotivni materijal,  i to sve kako na lokalnom tako i na engleskom jeziku. Danas imamo sve informacije bitne za poslovanje privrednih subjekata objedinjene i obogaćene  na jednom mjestu.

  1. Kakvu korist od ovog sertifikata imaju privrednici koji već posluju u Vašoj opštini?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Bolja komunikacija sa Opštinskom upravom, veća i bolja informisanost  privrednih subjekata, veći uticaj na donošenje odluka koji se tiču privrednog ambijenta, predvidivost troškova poslovanja, manja troškovi u pogledu vremena da se dođe do prave informacije. Zatim novi vidovi podrške koji će uslijediti nakon sticanja BFC sertifikata, te podrška kroz rad Agencije za razvoj opštine Stanari.

  1. Jedan od kriterijuma za dobijanje BFC sertifikata bilo je i formiranje privrednog savjeta. Kolika je važnost uključivanja poslovne zajednice u proces donošenja odluka na lokalnom nivou?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Realnije planiranje aktivnosti, lakše detektovanje problema poslovne zajednice preko privrednog savjeta, većina informacija se dobije na jednom mjestu tj. od privrednog savjeta. Zatim veća zainteresovanost  privrednih subjekata za rad i odlučivanje opštine, ako znaju da su ravnopravni subjekti koji mogu uticati na odlučivanje na lokalnom nivou. Sve navedeno ima za posljedicu veću zainteresovanost privrednika za članstvo u privrednom savjetu i odlučivanje. Prije nego što smo pristupili BFC sertifikovanju ta zaintersovanost privrednika nije bila izražena.

  1. U kojoj mjeri postojeće investicije mogu poslužiti kao preporuka za dolazak novih ulagača?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Uspješnost rada i zadovoljstvo naših privrednih subjekata je osnovno mjerilo za dolazak novih ulagača, zatim otvorenost za saradnju i zajednički rad na stvaranju povoljnog poslovnog ambijenta.

  1. Kakva su iskustva velikih investitora sa lokalnim poslovnim ambijentom u Vašoj opštini? Šta je potrebno dodatno uraditi kako bi poslovni ambijent u Vašoj opštini bio još povoljniji?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Kroz uzajamni rad javnog i privatnog sektora iskustva su pozitivna, a što je primjer kompanije EFT rudnik i termoelektrana Stanari koja zapošljava preko 1.000 radnika, a ujedno je i jedna od najuspješnijih kompanija u Republici Srpskoj. Takođe i drugi privredni subjekti u poslovnoj zoni jednostavno i brzo ostvaruju, kako potrebne dozvole, tako i subvencije koje su im na raspolaganju. Pitanje infrastrukture se brže i jednostavnije rješava na obostrano zadovoljstvo.

Poboljšati sve vidove saobraćaja, a posebno drumski i željeznički kako bi se promet roba odvijao brže i jednostavnije, kao primjer navodimo značaj priključka na autoput 9. januar za koji se zalažemo, zatim proširiti privredni savjet kako bi se došlo do kvalitetnijih informacija od značaja za poslovni ambijent i politiku razvoja, regulacija rijeke Ostružnje kako bi se povećala iskorištenost i  ekonomska vrijednost zemljišta u Stanarima, značajnija podrška preduzetnicima, osposobiti radnu snagu za deficitarna zanimanja, intenzivirati rad opštinske razvojne agencije.

  1. Koliko je važna saradnja sa institucijama na nivou Republike Srpske i Bosne i Hercegovine u privlačenju novih ulagača?

Načelnik opštine Stanari Radojica Ćelić:

Potrebno je ostvariti mnogo bolju i efikasniju saradnju sa institucijama na nivou Republike Srpske i BiH kako bi se stvorilo povoljno poslovno okruženje i donijeli kvalitetni propisi. Kroz ispunjavanje zahtjeva BFC sertifikata, saradnja sa višim nivoima vlasti i drugim istitucijama se značajno povećala, a kao primjer saradnje navodimo Privrednu komoru Republike Srpske, RARS, FIPA, te nadležna ministarstva u Vladi RS i  razvojne agencije drugih opština i gradova, zatim saradnja sa međunarodnim organizacijama, a kao primjer navodimo potpisan ugovor o izgradnji tržnice sa UNDP.